Facebook link

Teatr im. Juliusza Słowackiego Kraków - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Teatr im. Juliusza Słowackiego Kraków

Teatr im. Juliusza Słowackiego Kraków

Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie
pl. Św. Ducha 1, 31-023 Kraków Region turystyczny: Kraków i okolice
tel. +48 124244500
fax. +48 124244544
tel. +48 124244511
Gmach „Słowaka” jest zaliczany do najcenniejszych zabytków architektury teatralnej w Europie. Wnętrza ozdabiają freski wiedeńskiego artysty Antona Tucha oraz słynna kurtyna, malowana przez Henryka Siemiradzkiego. Obok sceny znajduje się zabytkowa garderoba wielkiego aktora Ludwika Solskiego. To tutaj debituowało „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego. Od początku swego istnienia było to miejsce narodzin współczesnej polskiej reżyserii, scenografii, inscenizacji i aktorstwa. Ale pierwszy w Polsce pokaz kinematograu odbył się także właśnie tutaj.

Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, otwarty jesienią 1893 roku jest jedną z najbardziej zasłużonych polskich scen dramatycznych. Decyzja o budowie była niezwykle kontrowersyjna, bowiem przedstawiono kilkanaście propozycji, ale by zyskać miejsce pod teatr, trzeba było wyburzyć średniowieczne zabudowania związane z najstarszym w Polsce szpitalem św. Ducha. Słynny malarz Jan Matejko, który zaciekle walczył o pozostawienie w tym miejscu zabytków, na znak protestu zrezygnował z tytułu honorowego obywatela miasta. 

Teatr postawiono go w latach 1891–1893 według projektu Jana Zawiejskiego. Początkowo nazywał się „Teatrem Miejskim” i miał nosić imię Aleksandra hrabiego Fredry, czego śladem jest popiersie przed głównym wejściem. Ostatecznie w 1909 roku nadano teatrowi imię Juliusza Słowackiego w stulecie urodzin poety.

Budynek teatru był wzorowany na operze paryskiej, z elementami innych europejskich oper. Na fasadzie widnieje motto: „Kraków narodowej sztuce”, a attyka reprezentacyjnej elewacji zachodniej wzorowana jest na attyce pobliskich Sukiennic i ozdobiona maszkaronami.Wnętrze jest bardzo eleganckie i dlatego widzowie „słowackiego” rzadziej niż publika innych teatrów wybierają się tutaj w nieporządnym stroju.

W stojącym obok budynku dawnej elektrowni teatralnej zwanej Domem Machin dziś mieści się scena Miniatura. Dzięki temu obiektowi teatr był pierwszym budynkiem użyteczności publicznej w Krakowie wyposażonym w oświetlenie elektryczne. Także tu odbył się tu pierwszy pokaz kinematografu w Polsce, czyli wynalazku braci Lumière (1896 rok).

Fronton teatru ozdabiają rzeźby Mieczysława Zawiejskiego, Alfreda Dauna i Tadeusza Błotnickiego, wnętrza – freski Antoniego Tucha. Dwoje zakochanych na wystającej części budynku znalazło się całkiem przypadkowo. W pierwowzorze szczyt fasady mieli wieńczyć Apollo i Atena. Kiedy okazało się, że nikt nie zdąży wyrzeźbić postaci antycznych bóstw, niejaki Odo Bujwid przekazał ze swojego domu figury, które pozostały do dziś. 

Widownię teatru zdobi kurtyna Henryka Siemiradzkiego – malowidło olejne na płótnie przedstawiające scenę alegoryczną „Pochodnie Nerona”. Po raz pierwszy kurtyna poszybowała w górę kwietnia 1894 roku. Obok sceny mieści się zabytkowa garderoba Ludwika Solskiego, gdzie zobaczyć można rysunki i autografy artystów z XIX i XX wieku. 

O europejskiej randze tej sceny zdecydowały inscenizacje dzieł Stanisława Wyspiańskiego. 
Jego szalone „Wesele” (1901) zrewolucjonizowało teatr, który był dotąd statyczny, deklamacyjny i sztuczny. 
Co ciekawe, aktorzy rzucali rolami, nie rozumiejąc zbyt nowatorskiego tekstu, a ówczesny dyrektor teatru myślał, że sztuka pójdzie ze cztery razy (a była grana nieprzerwanie 31 lat).  Po sukcesie "Wesela" Wyspiańskiemu powierzono inscenizację innego autora - "Dziadów" Adama Mickiewicza i było to pierwsze w Polsce wystawienie tego dramatu. Wyspiański połączył wszystkie części dzieła Mickiewicza tak świetnie, że z jego adaptacji korzystano przez kolejnych 20 lat. Z kolei podczas wystawienia „Klątwy" był taki skandal, że teatr musiał otaczać kordon wojska.

W dwudziestoleciu międzywojennym teatr sprzyjał nie tylko klasyce, lecz również awangardzie – prowokacyjne performanse organizowali futuryści, a w 1921 roku „Tumorem Mózgowiczem” zadebiutował słynny malarz i dramatopisarz Witkacy. 

Teatrem kierowali wybitni dyrektorzy, między innymi Tadeusz Pawlikowski, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa, Karol Frycz.
Spektakle tworzyli tutaj znakomici artyści, reżyserzy tacy jak: Wilam Horzyca, Kazimierz Dejmek (reżyserzy), Andrzej Pronaszko, Tadeusz Kantor (scenografowie), a na scenie występowali najwięksi polscy aktorzy: Helena Modrzejewska, Irena Solska, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa, Stefan Jaracz, Tadeusz Łomnicki, Gustaw Holoubek i wielu innych.

Teatr Słowackiego od zawsze sprzyja także młodym twórcom – tutaj realizowali swoje pierwsze spektakle reżyserzy zaliczani dziś do czołówki polskiego teatru: Krystian Lupa, Maja Kleczewska, Agnieszka Olsten, Agata Duda-Gracz, Paweł Miśkiewicz.

W latach 70, za dyrekcji Krystyny Skuszanki, została otwarta mała scena Teatru – MINIATURA – gdzie debiutował między innymi wybitny reżyser Krystian Lupa. 
Oprócz sceny głównej w teatrze działa Krakowski Salon Poezji, Scena w Bramie, a w okresie letnim Scena przy Pompie. Od 2009 roku realizowany jest projekt „Opera Rara”. Są to inscenizacje największych dzieł operowych doby baroku. Ich niezwykłość polega na odtworzeniu bogatej dekoracji i bardzo trudnych partii wokalnych. Od 2012 działa Małopolski Ogród Sztuki – administracyjnie i techniczne związany z Teatrem, zachowujący autonomię artystyczną i samodzielność kierownictwa. 

Z Teatrem Słowackiego związany jest także Dom Rzemiosł Teatralnych, zlokalizowany dwie ulice dalej, w odnowionym magazynie środków inscenizacyjnych przy ulicy Radziwiłłowskiej. Obiekt jest wpisany do Rejestru Zabytków i mieści magazyn kostiumów, salę prób oraz pracownie krawieckie. Można tu oglądać wystawę poświęconą rzemiosłu teatralnemu oraz Teatrowi im. Juliusza Słowackiego. 

Aktualny program Teatru można znaleźć na stronie https://teatrwkrakowie.pl/repertuar


 


 


Powiązane treści