Facebook link

Kościół świętego Jana Chrzciciela Prandocin - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Kościół świętego Jana Chrzciciela Prandocin

Kościół świętego Jana Chrzciciela Prandocin

Widok z góry na cały kościół i drewniana dzwonnicę, cmentarz, w oddali pola i zielone wzgórza.
Prandocin 54, 32-090 Słomniki Region turystyczny: Kraków i okolice
tel. +48 123882009
tel. +48 123881151
Stojący we wsi, na wzgórzu wśród drzew, romański kościół z XII wieku z gotyckim prezbiterium z XV wieku, jest jednym z najlepiej zachowanych i najpiękniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce.

Kościół wybudowano na początku XII wieku prawdopodobnie z fundacji protoplasty rodu Odrowążów, komesa Prandoty Starego. W 1222 roku biskup krakowski Iwo Odrowąż przekazał go opactwu cystersów w Mogile. W 1235 roku podczas wyprawy księcia Konrada Mazowieckiego przeciwko księciu krakowskiemu Bolesławowi Wstydliwemu i księciu śląskiemu Henrykowi Brodatemu, kościół zamieniono w warownię obsadzoną wojskiem i otoczoną wałami.

Świątynię zbudowano z ciosów piaskowca. Była jednonawowa z krótkim i węższym od nawy prezbiterium, zakończonym apsydą ołtarzową z epmorą. Dwukondygnacyjna absyda zachodnia miała sklepioną emporą o dwóch arkadach wspartych na przyściennych półkolumnach i środkowej kolumnie. W latach 40. XIII wieku nadbudowano nad nią wysoką wieżę. W latach 1480–1490 wyburzono absydę ołtarzową i zbudowano ceglane prezbiterium. W XVIII wieku obniżono wieżę. W XIX wieku dobudowano zakrystię i kruchtę.

Dziś to kamienna świątynia, z prostokątną nawą, półkolistą absydą zachodnią i nad nią ośmioboczną wieżą z okienkiem strzelniczym. Węższe od nawy ceglano-kamienne, oszkarpowane prezbiterium, zdobi cegła zendrówką i zamyka prosta ściana. Zachowały się w nim bazy przyściennych półkolumn wspierających emporę. Główną kolumnę o kostkowym kapitelu ustawiono przed kościołem. Zachował się uskokowy portal z kolumnami, zwieńczony półkoliście z trójkątnym tympanonem, zdobiony ornamentem plecionkowym z resztkami polichromii, oraz ornamentalne obramienia niewielkich, półkoliście zamkniętych okienek, zamurowanych w czasie przebijania wysokich, ostrołukowych okien. Mury nawy i wieży obiega fryz arkadowy, na ścianach absydy widać lizeny. Kościół kryje dach dwuspadowy z wieżyczką na sygnaturkę, wieżę wysoki dach zwieńczony ośmioboczną latarnią i kopulastym hełmem. Przybudówki-zakrystie i kruchta są współczesne.

Wnętrze kryje drewniany strop płaski. Wyposażenie pochodzi z XVII i XVIII wieku, wczesnobarokowy ołtarz główny z około 1630 roku z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem i dwa ołtarze boczne. Ściany prezbiterium dekorują fragmenty polichromii.

W ostatnich latach kościół poddano gruntownej renowacji, przywrócono romańskie okna w południowej ścianie nawy i odnowiono południowy portal, wykonano uzupełnienia w sztucznym kamieniu.

Wolnostojąca drewniana dzwonnica pochodzi z XIX wieku. Murowaną, parterową plebanię zbudowano w XX wieku.