Facebook link

Kwatera legionistów na cmentarzu parafialnym Bydlin - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Kwatera legionistów na cmentarzu parafialnym Bydlin

Kwatera legionistów na cmentarzu parafialnym Bydlin

Miejsce bitwy pod Krzywopłotami, Bydlin
ul. Zawadka, 32-310 Bydlin Region turystyczny: Jura Krakowsko- Częstochowska
Na cmentarzu parafialnym w Bydlinie, po wschodniej stronie Góry Świętego Krzyża, znajduje się duża kwatera legionistów z okazałym kamiennym krzyżem. Pośród 46 poległych żołnierzy Legionów Polskich spoczywa tu m.in. porucznik Stanisław Paderewski, przyrodni brat sławnego pianisty Ignacego Jana Paderewskiego. Na tym samym cmentarzu znajduje się również kwatera wojenna z trzema zbiorowymi mogiłami 284 żołnierzy austro-węgierskich i rosyjskich. Powyżej, po drugiej stronie drogi, na zalesionym wzgórzu wznoszą się ruiny niewielkiego zamku, wokół którego widoczne są pozostałości okopów.
Kwatera założona jest na planie prostokąta i ogrodzona kamiennym, balustradowym ogrodzeniem. Główny element urządzenia kwatery stanowi kamienny pomnik w formie postumentu zwieńczonego wysokim krzyżem łacińskim. U podstawy krzyża znajdują się motywy rzeźbiarskie przedstawiające elementy wyposażenia wojskowego: czapka, skrzyżowane szable, szynel żołnierski. Na frontowej ścianie postumentu umieszczone są płaskorzeźby przedstawiające: tarcze herbową z orłem w koronie oraz dwie skrzyżowane chorągwie na drzewcach. Bitwa pod Krzywopłotami, nazwana przez marszałka Józefa Piłsudskiego „legionowymi Termopilami”, rozegrała się w dniach 17 – 19 listopada 1914 r. Wzięli w niej udział żołnierze 4. i 6. batalionu 1. Pułku Piechoty Legionów (przyszłej I Brygady Legionów Polskich uformowanej 19 grudnia 1914 r.) wspierani przez artylerię. W oczekiwaniu na zbliżające się siły rosyjskie, Polacy okopali się na Wzgórzu Świętego Krzyża (czyli w okolicach ruin zamku) w Bydlinie, niedaleko Krzywopłotów, oraz pod Załężem. Wojska rosyjskie zajęły pozycje w lasach Smolenia i Domaniewic.

Bitwa rozpoczęła się 17 listopada. Kunszt i doświadczenie dowódcy artylerii mjr. Wincentego Brzozy-Brzeziny uratowały legionistów, opuszczonych w boju przez Austriaków, bowiem umiejętnie rozmieszczone i kierowane przez niego baterie skutecznie wypłoszyły Rosjan z okopów. Dopiero 19 listopada nadeszła silna odsiecz austriacka i ofensywa rosyjska na okolice Krakowa została powstrzymana. W bitwie poległo 46 legionistów, m.in. por. Stanisław Paderewski, brat przyrodni Ignacego Paderewskiego, dowódca 3. kompanii 6. batalionu. Żołnierzy poległych w krwawej bitwie pod Krzywopłotami pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu w Bydlinie. Kilka lat później – by pamięć o niej nie zgasła przez pokolenia – postawiono tu okazały siedmiometrowy krzyż z piaskowca wraz z tablicami, na których umieszczone zostały nazwiska poległych oraz wersy żołnierskiej modlitwy.