Facebook link

Nagrobek Tarnowskich w Bazylice Narodzenia NMP Tarnów - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Nagrobek Tarnowskich w Bazylice Narodzenia NMP Tarnów

Nagrobek Tarnowskich w Bazylice Narodzenia NMP Tarnów

Rzeźba leżącej postaci wykonana z marmuru.
Plac Katedralny 5, 33-100 Tarnów Region turystyczny: Tarnów i okolice
tel. +48 146214501
Twórcą pomnika nagrobnego Jana i Krzysztofa Tarnowskich jest Giovanni Maria Padovano, przedstawiciel renesansu weneckiego. Nagrobek jest jedynym dziełem, na którym umieścił on swój podpis. To także największy nagrobek renesansowy w Polsce, a jego treść była prawdopodobnie inspirowana przez słynnego polskiego poetę Jana Kochanowskiego.

"Więc pomnik z paryjskego marmuru wspaniały
Ponad wodami Wisły wznieś dla jego chwały
Boje też, w których wrogi, bywało rozprasza
Niechaj głaz lśniący sztuką odtworzy Fidiasza" – napisał Jan Kochanowski w swojej elegii "Na śmierć Jana Tarnowskiego".

Jan Tarnowski był poważanym politykiem, dowódcą i mecenasem sztuki zaś Giovanni Maria Padovano po przybyciu z Włoch do Polski zasłynął jako rzeźbiarz królewski. Tak naprawdę nazywał się Gian Maria Mosca, ale nazywano go „Padwańczykiem”, gdyż urodził się właśnie w Padwie.
Padovano stopniowo miał coraz więcej zleceń z obszaru sztuki sepulkralnej (nagrobnej).

Budowę pomnika hetmana Jana Tarnowskiego artysta rozpoczął w 1561.
Po sześciu latach koncepcja pomnika musiała się zmienić, ponieważ zmarł Krzysztof, syn hetmana. Cokół został powiększony trzykrotnie i dodana kolejna kondygnacja. W kaplicy nie było wiele miejsca więc artysta musiał piętrzyć konstrukcję do góry. Podwójny nagrobek ojca i syna osiągnął wymiary 13,80 metra wysokości i 6,60 metra szerokości. Został ukończony z całą pewnością przed 1574 rokiem, kiedy zmarł jego autor Padovano.

Pomnik nagrobny Tarnowskich ojca i syna jest dwukondygnacyjny. Posiada wygląd frontonu świątyni greckiej, z kolumnami po bokach, belkowaniem i trójkątnym przyczółkiem. Postacie spoczywają na sarkofagach w pozach sansowinowskich, czyli jakby nie umarły a tylko spały. Figura ojca na górze i syna na dole znajdują się na tle kotar, podpiętych na kształt baldachimu lub namiotu. Górna część jest ważniejsza więc wyeksponowana została rozmiarami oraz dekoracją. Na skrzydłach stoją w półkoliście zakończonych niszach dwie alegoryczne postacie kobiece. To Sprawiedliwość (Iustitia) i Roztropność (Prudentia), które symbolizują cnoty hetmana. Nad nimi – w charakterze ornamentu zawieszono panoplia, czyli elementy broni i zbroi. Na samej górze widać dwie inne symboliczne postacie: geniusz Zwycięstwa, w hełmie na głowie, oraz geniusz Chwały, z gałązką palmową i fanfarą w dłoniach. Przypominają one o wojennych triumfach hetmana, które można podziwiać na alabastrowych reliefach. Widzimy pochód spod Obertyna (w 1531 roku), zdobycie Staroduba w czasie wojny z Moskwą (w 1535 roku) i bitwę pod Chocimiem (w 1538 roku).

Jedynym motywem religijnym nagrobka jest rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego ze szczytu kompozycji. Zaś jedyne symbole smutku to dwaj geniusze śmierci, gaszący płonące pochodnie na pogrzebie ostatniego członka rodu.

Pomnik został wzniesiony z piaskowca w części architektonicznej, natomiast dwie postacie obydwu Tarnowskich jak również ich sarkofagi, kolumny nagrobka, filunki pilastrów, nadproży, tablice inskrypcyjne, tarcze herbowe są wykonane z droższego czerwonego marmuru węgierskiego.
Padovano wymyślił różnicowanie materiału dzieł kamiennych. Technika ta rozpowszechniła się najpierw w Krakowie, a w pierwszej połowie XVII wieku już na całym świecie.

U stóp pomnika znajduje się krypta nagrobna. Tam spoczywa trumna obita czerwoną skórą z metalowymi cekinami – prawdopodobnie jest to trumna hetmana.


Obiekty na trasie