Back

Baszta i mury miejskie

Baszta i mury miejskie

Baszta i mury miejskie Olkusza
Baszta z fragmentem murów obronnych miasta, to pamiątka czasów, gdy Olkusz, bogate górnicze miasto musiał być przygotowany na odparcie ataku obcych wojsk.
Baszta z fragmentem murów obronnych miasta, to pamiątka czasów, gdy Olkusz, bogate górnicze miasto musiał być przygotowany na odparcie ataku obcych wojsk.
Początkowo miasta broniły drewniano – ziemne fortyfikacje i fosa. Dopiero za czasów króla Kazimierza Wielkiego przystąpiono do budowy otaczających miasto kamiennych murów z basztami. Mur miejski miał długość około 1100 metrów, grubość od 170 do 200 cm i został wybudowany w technice opus emplectum. Zewnętrzna i wewnętrzna część muru była wykonana z ociosanych bloków czerwonego zlepieńca parczewskiego, a przestrzeń pomiędzy nimi wypełniona kruszonym wapieniem zalanym zaprawą. Muru broniło kilkanaście (14 lub 15) baszt. Zwieńczone krenelażem baszty były otwarte do miasta oraz równe wysokością murom. Dopiero później część z baszt została zamknięta od strony miasta. Obwód olkuskich murów, zbliżony do regularnego prostokąta, stanowi unikat w skali ogólnopolskiej.
Starsze niż mur były bramy miejskie. W spisie posesji sprzed 1317 roku wspomniany jest „domus circa portam civibus”, czyli dom przy miejskiej bramie. Olkusz miał dwie główne bramy: od wschodu Krakowską, a od zachodu Sławkowską oraz kilka furt w murze miejskim. Brama miejska, której najstarszy wizerunek widnieje na pieczęci dokumentu z 1386 roku jest do dziś  jednym z elementów godła współczesnego herbu Olkusza.
W XVII i XVIII wieku Olkusz padał łupem najazdów obcych wojsk, co przyczyniało się do pogorszenia stanu miejskich fortyfikacji, które popadały w ruinę. Na początku XIX wieku rozebrano mury i zasypano fosę, na której miejscu utworzono miejskie planty. Fragmenty baszt i murów wykorzystano w stawianych wtedy budynkach. Dopiero w 1968 roku, kiedy przypadkowo odkryto fundamenty baszty przy ul. Szpitalnej grupa miłośników historii Olkusza skupiona w Towarzystwie Przyjaciół Ziemi Olkuskiej, podjęła się rekonstrukcji fragmentu muru i baszty na oryginalnych fundamentach. Trwające kilkanaście lat prace zakończyły się w 1986 roku. Autorem projektu rekonstrukcji baszty i muru był prof. Janusz Bogdanowski. Baszta i mur są wybudowane z dwóch rodzajów kamienia. Fragmenty z czerwonego piaskowca pokazują stan z XIV wieku, kiedy wybudowano mury miejskie. Część muru i baszty wybudowane z białego wapienia, pokazują zmiany, jakie zaszły w XV i XVI wieku, kiedy wybudowano ścianę od strony miasta, podwyższono oraz zadaszono basztę. We wnętrzu baszty można zobaczyć oryginalne fragmenty muru pochodzące z XIV wieku oraz fragmenty XVI wiecznej ceramiki i kafli ozdobnych znalezione podczas badań archeologicznych.
Jak pokazały badania archeologiczne w ul. Floriańskiej prowadzone w 2012 roku w ramach rewitalizacji olkuskiej starówki, od strony północnej kamienny mur został zbudowany za pierwotną fosą i wałem ziemnym. Oznacza to, że średniowieczne miasto rozrastało się właśnie w tym kierunku. Ślady przebiegu murów i bram miejskich można dziś oglądać, wyróżnione innym materiałem na chodnikach i jezdniach olkuskiej starówki.
Play Play