Indietro

Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich

Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich

Rzeźba górnika z herbem Olkusza
Jak przed wiekami, tak i teraz na ulicach Olkusza można spotkać postacie gwarków, czyli olkuskich górników. Wykonane z brązu i pokryte patyną figury, to część projektu „Srebrny szlak gwarków olkuskich” realizowanego przez olkuski magistrat.

Do tej pory górnicze tradycje Olkusza nie były widoczne gołym okiem dla mieszkańców i turystów zwiedzających miasto. Tę lukę ma wypełnić „Srebrny szlak gwarków olkuskich”, czyli ścieżka edukacyjno-historyczna w obrębie olkuskiej starówki. W osiemnastu miejscach starówki na postumentach z charakterystycznego czerwonego zlepieńca parczewskiego, stanęły postacie gwarków. Każda postać jest inna, ma inne atrybuty i „opowiada” inną historię, obrazując wybrany aspekt historii miasta, czyli wydarzenie, postać, miejsce ważne historycznie, czy olkuską legendę.

Wchodzących na starówkę od zachodu wita gwarek siedzący na reliktach dawnej Bramy Sławkowskiej i trzymający herb miasta z górniczą kopaczką. Postać gwarka stojąca przy olkuskiej bazylice św. Andrzeja trzyma w ręku duży krzyż nawiązujący do srebrnego „Krzyża Gwarków”, ufundowanego w XVII wieku przez olkuskich górników. Możemy go podziwiać w kościele. Postacie gwarków wybijających monety są ustawione przed budynkiem starego starostwa, gdzie na przełomie XVI i XVII wieku działała olkuska mennica. Dwóch gwarków symbolicznie niosących bochen olkuskiego ołowiu stoi w miejscu, gdzie na średniowiecznym rynku znajdowała się waga miejska. Jest też gwarek wytapiający ołów i gwarek kowal, ustawiony przed olkuskim „Mechanikiem”. Jeden gwarek z mieczem „broni” olkuskiej baszty, a broń drugiego, ustawionego przed Muzeum Regionalnym PTTK, nawiązuje do miecza „katowskiego”, jaki można podziwiać w zbiorach tego muzeum. Z kolei gwarek wspinający się na drabinę, ustawiony przed „Brengardą” obrazuje, sięgające XV wieku, tradycje olkuskiej straży pożarnej. Postać starego górnika stojąca w parku miejskim nawiązuje do kościoła szpitalnego św. Ducha, który od XIV wieku wznosił się w tym miejscu.

Postacie gwarków opowiadają też olkuskie legendy. Jest zatem gwarek Skarbnik, czyli duch kopalni, i gwarek pochylony nad kołyską, ilustrujący legendę o srebrnych kołyskach zamawianych przez bogatych olkuskich górników.

Figury gwarków to dzieła Jana Siuty - rzeźbiarza, malarza i filozofa, absolwenta krakowskiej ASP. Jedną z jego licznych realizacji jest m.in. sarkofag prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i pierwszej damy na Wawelu. Postacie gwarków w charakterystycznych kaftanach z kapturami i obutych w ciżmy są wzorowane na oryginalnej ikonografii, czyli wyobrażeniach górników jakie znamy choćby z dzieł XVI-wiecznego naukowca Georgiusa Agricoli, czy postaci gwarków trzymających herby Olkusza i Polski, jakie możemy oglądać na XVI-wiecznym malowidle na ścianie prezbiterium olkuskiej bazyliki.

Przy każdej z figur jest tabliczka z informacją o historii miejsca, w którym posadowiona jest postać. Postacie gwarków tworzą ciekawy szlak. Na razie można go przejść, odnajdując umieszczone w chodniku przeszło 130 replik trojaków olkuskich, czyli monet z wizerunkiem króla Zygmunta III Wazy, jakie były wybijane w olkuskiej mennicy, oraz gwarków trzymających herb Olkusza.

W ramach projektu trwają prace nad stworzeniem aplikacji mobilnej. Po jej pobraniu, spacerując „Srebrnym szlakiem gwarków olkuskich”, zbliżając się do poszczególnych rzeźb, dzięki technologii tzw. beaconów będzie można wysłuchać „opowieści” gwarka o historii miasta, czy miejscu, w którym znajduje się rzeźba. Nagrania prowadzące turystów po szlaku będą dostępne w języku polskim, a także angielskim, niemieckim i rosyjskim. Będą one dostosowane do różnych grup odbiorców. Wykorzystanie nowych technologii umożliwi pełne korzystanie z przygotowanego programu edukacyjnego przez osoby niepełnosprawne, szczególnie niewidzące i niedowidzące, które mogą nie tylko dotknąć rzeźby gwarka, ale także wysłuchać opowiadanej przez niego historii.

Multimedia