Orawa i Beskid Żywiecki

Orawa i Beskid Żywiecki

Zalesione góry

Urokliwy zakątek z duszą

Orawa i Beskid Żywiecki to z pewnością jeden z najciekawszych, choć wciąż stosunkowo mało popularnych kierunków turystycznych. Zachwyca nie tylko mnogością zabytków, ale także zapierającymi dech w piersiach krajobrazami, wyjątkową florą i fauną oraz licznymi pastwiskami, na których wciąż w tradycyjny sposób wypasane są owce. Turystów przyciąga tutaj unikatowa kultura górali orawskich i żywieckich przejawiająca się w strojach, zwyczajach czy tradycyjnym budownictwie. Zimą, region jest znakomitą bazą dla osób lubiących szaleństwo na ośnieżonych stokach. Co więcej, dostępne są także malownicze szlaki, które można przemierzać na rakietach śnieżnych i skiturach. Pasjonaci wycieczek rowerowych i aktywnego wypoczynku poczują się w Beskidzie Żywieckim jak ryba w wodzie! Osoby ceniące sobie spokój i ciszę, które marzą o chwili wytchnienia z dala od wielkomiejskiego zgiełku, znajdą tutaj klimatyczne miejsca, w których będą mieć okazję skosztować domowych serów i masła oraz napić się prawdziwego mleka. 

Każdy prawdziwy miłośnik gór powinien wybrać się na pieszą wędrówkę do Babiogórskiego Parku Narodowego, zdobyć "Królową Beskidów" - Babią Górę, pospacerować w paśmie Policy czy Jałowieckim. Tutaj nie można się nudzić, gwarantujemy, że każdy znajdzie coś dla siebie!

Zachwycający blask beskidzkiej przyrody

Beskid Żywiecki skrywa wiele niespodzianek dla pasjonatów przyrody, którzy znajdą w nim rzadko występujące rośliny oraz gatunki dzikich zwierząt. Punktem obowiązkowym jest Babiogórski Park Narodowy. O unikalności tego miejsca świadczy fakt, że teren parku został w całości objęty programem Natura 2000. Znajduje się także na liście Rezerwatów Biosfery UNESCO. Miejsce to obfituje w gęste, piękne lasy - w reglu dolnym bukowo-świerkowo-jodłowe, w górnym natomiast rozciągają się fantastyczne świerkowe knieje. 

Symbolem BPN jest okrzyn jeleni - roślina o białym kwiecie, charakterystyczna tylko dla tego terenu. Najbardziej okazałe skupisko okrzynu jeleniego znajduje się pod Sokolicą oraz w dolinie Markowego Potoku. 

Nad okolicą wznosi się Babia Góra, nazywana też Diablakiem, której wysokość sięga 1725 m n.p.m. Jest to najwyższy szczyt zarówno Beskidu Żywieckiego, jak i całych Beskidów Zachodnich. Tamtejsze lasy są domem dla wielu przedstawicieli ssaków, gadów, ptaków, płazów, a nawet ryb. W Babiogórskim Parku Narodowym oraz w jego otulinie spotkać można wilki, rysie, jelenie, niedźwiedzie, piękne cietrzewie czy sowy puchacze. 

Na obszarze Kotliny Orawskiej występują unikatowe na skalę europejską torfowiska wysokie zwane puściznami, będące ostoją ptaków.

Planując wycieczkę po okolicy, warto odwiedzić Sidzinę-Bystrą, a w niej okazałe pomniki przyrody - dęby: Adama, Ewę, Abrahama i Syriusza, które według legendy sidzinianom podarował sam król Jan Kazimierz. 

Na szczycie Babiej Góry

Znaki przeszłości

Zawoja to nie tylko węzeł szlaków turystycznych, lecz także fantastyczne miejsce wypoczynkowe. W najdłuższej polskiej wsi na szczególną uwagę zasługuje drewniany kościół parafialny św. Klemensa, którego historia sięga połowy XVIII w. Nieopodal kościoła stoi Dworzec Babiogórski, w którym na początku XX w. działała stacja turystyczna Towarzystwa Tatrzańskiego. Należy też koniecznie odwiedzić przysiółek Czatoża, gdzie znajdują się zabytkowe Trzy Piwniczki, niegdyś pełniące rolę magazynów do przechowywania żywności. Co więcej atrakcyjne turystycznie miejsce stanowi Dzwonnica Loretańska. Według góralskich podań dźwięk dzwonu miał chronić mieszkańców Zawoi przed burzą i ostrzegać przed pożarami. 

Będąc w Zawoi, warto udać się także na Halę Barankową, znajdującą się na Szlaku Wołoskim. Od kwietnia do września spotkamy tu bacę, który nie tylko poczęstuje prawdziwym oscypkiem, ale chętnie opowie o wołoskich tradycjach pasterskich, które znakomicie zachowały się w tym regionie.

Planując wycieczkę, warto odwiedzić także inne miejscowości, w których kryją się prawdziwe perełki Szlaku Architektury Drewnianej, np. kościół św. Piotra i Pawła w Lachowicach z 1789 roku czy kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce z 1651 roku. W sidzińskim kościele św. Mikołaja można podziwiać cudowny obraz Matki Bożej Sidzińskiej, a pod szczytem Okrąglicy (1239 m n.p.m.) - piękną Kaplicę Matki Boskiej Opiekunki Turystów. Zaś świetnym miejscem na wypoczynek po pieszych wędrówkach jest XIX-wieczny park dworski, położony w samym sercu Bystrej, nad urokliwym potokiem Bystrzanka.

Muzealna strona wspomnień – co warto zobaczyć?

Typowa dla Orawy i Beskidu Żywieckiego architektura przyciąga turystów z całej Polski i nie tylko! Można ją podziwiać w skansenach w Zubrzycy Górnej, Zawoi Markowej i Sidzinie, ale także spacerując po okolicznych wsiach - wiele rodzin wciąż mieszka w pięknych, starych drewnianych chałupach. 

Na szczególną uwagę zasługuje Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej. Początki instytucji sięgają lat 30. XX w., kiedy to potomkowie orawskiego rodu Moniaków przekazali na rzecz Skarbu Państwa cząstkę ojcowizny. Dzięki temu możemy dziś podziwiać m.in. dostojny Dwór Moniaków i typowe chałupy orawskie z wyżkami. Wspaniałe wystawy czekają na nas także w Muzeum Kultury Ludowej w Sidzinie, gdzie cyklicznie odbywają się warsztaty rzemiosła tradycyjnego. W skansenie znajdują się ekspozycje obrazujące życie w okresie od XVIII do XX w. 
Gorąco polecamy skorzystać z bogatej oferty skansenów, ponieważ są to miejsca magiczne - dzięki nim łatwiej dotknąć przeszłości, a inscenizacje, warsztaty i przedstawienia sprawiają, że miejsca te znów tętnią życiem! Słychać w nich tradycyjną muzykę i śpiew, widać pracę rzemieślników i chłopów a to wszystko w spójną całość łączą regionalne przysmaki, których możemy spróbować. 

Koniki na biegunach, kolorowe ptaszki na patyku (tzw. klepoki) czy chodak z ruchomymi zwierzątkami - te i wiele innych drewnianych zabawek oglądać można w Beskidzkim Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie, gdzie każdy przez chwilę może znów poczuć się dzieckiem!  

Drewniane zabawki ze Stryszawy

Aktywny wypoczynek wśród gór – zainspiruj się!

Główny ośrodek narciarski w rejonie to Zawoja, jednak największą popularnością cieszy się ośrodek Mosorny Groń. To tam początkujący entuzjaści sportów zimowych mogą szlifować swoje umiejętności w szkółce narciarskiej, a weterani narciarstwa i snowboardu szaleć do późnych godzin wieczornych na ośnieżonych stokach. Warto dodać, że stacja posiada licencję FIS umożliwiającą rozgrywanie krajowych i międzynarodowych zawodów narciarskich, a sam ośrodek zachęca do organizowania własnych imprez sportowych. 

Mosorny Groń czynny jest o każdej porze roku. My w szczególności polecamy złotą jesień, którą charakteryzuje mniejszy ruch turystyczny, a widok gór mieniących się w różnych kolorach zapiera dech w piersiach. Podziwianie tych fantastycznych krajobrazów z pewnością ułatwi skorzystanie z wyciągu “Baca” albo zespół wyciągów “Wojtek”. 

Zimą szczególnie polecamy wędrówki po szlakach turystycznych na rakietach śnieżnych oraz wycieczki skiturowe. Beskid Żywiecki stwarza fantastyczne warunki do tego typu aktywności: piękne krajobrazy, dziewicze tereny, z dala od zatłoczonych stoków narciarskich i miejskiego zgiełku. 

Fani sportów ekstremalnych mogą skorzystać z oferty downhillowej na Mosornym Groniu. Beskid Żywiecki jest wspaniałym miejscem do biegania - zwłaszcza wiosną i jesienią, gdy szlaki są mniej uczęszczane przez turystów, co daje dogodne warunki do uprawiania tej dyscypliny sportu. Warto nadmienić, że pod Babią Górą organizowana jest cykliczna impreza dla biegaczy alpejskich - “Festiwal Biegów Alpejskich”.

Uroki różnorodnych szlaków turystycznych 

Beskid Żywiecki i Orawa są wspaniałymi terenami do uprawiania turystyki - pieszej, narciarskiej i rowerowej. Mimo rosnącej popularności region miejscami wciąż sprawia wrażenie nietkniętego ludzką ręką. Zachwycają wspaniałe widoki, zaskakuje wyjątkowa flora i fauna. To wszystko sprawia, że jest to idealne miejsce do wypoczynku. 

Bezsprzecznie najlepsze miejsca wypadowe tego regionu to Zawoja i Zubrzyca Górna. Swój początek biorą tu trasy na Babią Górę (1725 m n.p.m.), Pasmo Policy i Jałowieckie. Warto przejść fragment Głównego Szlaku Beskidzkiego: Mędralowa - Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach - Babia Góra - Przełęcz Krowiarki - Polica - Bystra Podhalańska. 
Aktualne informacje oraz wykaz szlaków (w tym ścieżek edukacyjnych, konnych, narciarskich, biegowych, rowerowych, historycznych) znajdują się na stronie Szlaki Turystyczne Małopolski.  

Kultura i tradycje we współczesnej odsłonie

Mieszkańcy Podbabiogórza i Orawy chętnie kultywują lokalne tradycje przy okazji uroczystości rodzinnych, kościelnych i państwowych.

W okresie świąt Bożego Narodzeniu warto wybrać się na „Orawskie Kolędowanie” do Centrum Kultury w Jabłonce lub do Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy. Jeśli zaś lubimy oglądać jasełka, nie może nas zabraknąć podczas wystawiania tradycyjnych szopek lalkowych. W tutejszych szopkach w scenie narodzin Jezusa zobaczymy nie tylko Maryję i Józefa, ale także figury szlachcica, Góralek, Żydów druciarzy, dziada, kupców, a nawet Strzygi, Śmierci i Diabła! Ten rzadki zwyczaj podziwiać można m.in. w Lipnicy Górnej.

W okresie wielkanocnym na orawskich stołach najbardziej smakuje "krzonówka po orawsku" -  gęsta zupa z osadem z chrzanu, z widocznymi kawałkami kiełbasy, szynki i jajek, pożywna i smaczna, znajdująca się na liście produktów regionalnych.

Wielbicieli pasterstwa z pewnością zainteresuje tradycyjny redyk, mający współcześnie charakter widowiska folklorystycznego. Wiosną, w dniu św. Wojciecha (23 kwietnia) pasterze wychodzą ze stadami owiec na górskie hale, owce będą wypasać się na nich aż do dnia św. Michała Archanioła (29 września) - opiekuna pasterzy. Uroczystości towarzyszą góralskie tańce i śpiewy oraz magiczne obrzędy, wśród których można wyróżnić palenie ogniska (watry) w bacówce czy “robienie hałasu”. Jedną z największych i najbarwniejszych imprez związanych z redykiem jest Babiogórska Jesień, która co roku odbywa się w ostatnich dniach września w Zawoi.

W ostatnią niedzielę lipca w Zubrzycy Górnej odbywa się Święto Borówki. To nie tylko uciecha dla podniebienia, ale także okazja do poznania dawnych rzemiosł, produktów regionalnych polskiej i słowackiej Orawy, oraz tańca i muzyki regionu.

Multimedia