Facebook link

Ruiny zamku Melsztyn - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Ruiny zamku Melsztyn

Ruiny zamku Melsztyn

Dwie ceglane ściany donżonu obronnego z otworami okiennymi.
Melsztyn Region turystyczny: Pogórza
Ponad koronami drzew, wysoko na wzgórzu nad doliną Dunajca, wznosi się potężna, kwadratowa baszta rycerskiego zamku w Melsztynie koło Zakliczyna.

Warowną siedzibę na wzgórzu, w latach 1340–1362 zbudował kasztelan krakowski Spycimir Leliwita i do początku XVI wieku była rezydencją rodu Leliwitów Melsztyńskich. Zamek zajmował wydłużony, wąski szczyt wzgórza o urwistym stoku wznoszącym się ponad 40 metrów nad poziomem rzeki. Był to otoczony murem obronnym budynek mieszkalny na planie nieregularnego wieloboku z okrągłą wieżą. W 1362 roku biskup krakowski Jan Bodzenta erygował zamkową kaplicę świętego Ducha. Na przełomie XIV i XV wieku powstał wielki, gotycki pięciokondygnacyjny donżon obronno-mieszkalny na planie kwadratu, i obie części zamku połączono murem. W XV wieku zamek był ośrodkiem ruchu husyckiego, co skutkowało wzmocnieniem obronności o umocnienia ziemne i umocnienie bramy wjazdowej. W 1511 roku Jan Melsztyński sprzedał zamek kasztelanowi wiślickiemu Mikołajowi Jordanowi.

Około 1546 roku Spytek Wawrzyniec Jordan przebudował gotycki zamek na renesansową rezydencję magnacką, która w XVII wieku odparła atak Szwedów. W XVII–XVIII wieku przez koligacje rodzinne rezydencja przeszła w ręce Tarłów i Lanckorońskich, i w niezmienionym stanie dotrwała prawie do końca XVIII wieku. W 1771 roku zniszczyli ją konfederaci barscy, następnie spaliły wojska rosyjskie i od tamtej pory zamek pozostawał w ruinie. W latach 1789–1796 z jego rozbiórki pozyskiwano materiał budowlany. W 1846 roku zawalił się gotycki donżon, a w latach 1879–1885 dzięki staraniom Karola Lanckorońskiego pozostałości zabezpieczono, a na dziedzińcu zamkowym powstało schronisko turystyczne. W 1886 roku zamek przestał być własnością Lanckorońskich.

W 2008 roku zamek przejęły władze gminy, w 2017 roku prowadzono prace archeologiczne, a w 2019 roku zabezpieczające. Do dziś zachowały się dwie ściany gotyckiego donżonu, wysokości około 25 metrów, oraz fragmenty różnych murów ceglanych i kamiennych, część ze strzelnicami. Odkryto też schody prowadzące na wieżę i pomieszczenie, w którym planowana jest sala wystawowa. Odbudowano też częściowo mury wieży.