Facebook link

Teatr im. Juliusza Słowackiego KrakówTeatr im. Juliusza Słowackiego Kraków - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Teatr im. Juliusza Słowackiego KrakówTeatr im. Juliusza Słowackiego Kraków

Teatr im. Juliusza Słowackiego KrakówTeatr im. Juliusza Słowackiego Kraków

fasada budynku Teatru Słowackiego
pl. Św. Ducha 1, 31-023 Kraków Region turystyczny: Kraków i okolice
tel. +48 124244500
fax. +48 124244544
tel. +48 124244511
Gmach Teatru im. Juliusza Słowackiego jest zaliczany do najcenniejszych zabytków architektury teatralnej w Europie. Wnętrza ozdabiają freski wiedeńskiego artysty Antona Tucha oraz słynna kurtyna, malowana przez Henryka Siemiradzkiego. Obok sceny znajduje się zabytkowa garderoba wielkiego aktora Ludwika Solskiego. To tutaj „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego. Od początku swego istnienia było to miejsce narodzin współczesnej polskiej reżyserii, scenografii, inscenizacji i aktorstwa. Także tu odbył się tu pierwszy pokaz kinematografu w Polsce, czyli wynalazku braci Lumière (1896 rok).

Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, otwarty jesienią 1893 roku jest jedną z najbardziej zasłużonych polskich scen dramatycznych. Decyzja o budowie była niezwykle kontrowersyjna, przedstawiono kilkanaście propozycji lokalizacji, ale ostatecznie by zyskać miejsce pod teatr, trzeba było wyburzyć średniowieczne zabudowania związane z najstarszym w Polsce szpitalem św. Ducha. Słynny malarz Jan Matejko, który zaciekle walczył o pozostawienie w tym miejscu zabytków, na znak protestu zrezygnował z tytułu honorowego obywatela miasta. 

Teatr postawiono go w latach 1891–1893 według projektu Jana Zawiejskiego. Początkowo nazywał się „Teatrem Miejskim” i miał nosić imię Aleksandra hrabiego Fredry, czego śladem jest popiersie przed głównym wejściem. Ostatecznie w 1909 roku nadano teatrowi imię Juliusza Słowackiego w stulecie urodzin poety.

Budynek teatru był wzorowany na operze paryskiej, z elementami innych europejskich oper. Na fasadzie widnieje motto: „Kraków narodowej sztuce”, a attyka reprezentacyjnej elewacji zachodniej wzorowana jest na attyce pobliskich Sukiennic i ozdobiona maszkaronami.

W stojącym obok budynku dawnej elektrowni teatralnej zwanej Domem Machin dziś mieści się Scena Miniatura. Dzięki temu obiektowi teatr był pierwszym budynkiem użyteczności publicznej w Krakowie wyposażonym w oświetlenie elektryczne.

Fronton teatru ozdabiają rzeźby Mieczysława Zawiejskiego, Alfreda Dauna i Tadeusza Błotnickiego, wnętrza – freski Antoniego Tucha. Dwoje zakochanych na frontonie budynku znalazło się całkiem przypadkowo. W pierwowzorze szczyt fasady mieli wieńczyć Apollo i Atena. Kiedy okazało się, że nikt nie zdąży wyrzeźbić postaci antycznych bóstw, niejaki Odo Bujwid przekazał ze swojego domu figury, które pozostały do dziś. 

Widownię teatru zdobi kurtyna Henryka Siemiradzkiego – malowidło olejne na płótnie przedstawiające scenę alegoryczną. Postaci wymalowane na kurtynie to Natchnienie, Piękno i Prawda, Tragedia, Komedia w towarzystwie błazna, Eros, Furie i Widma a także Psyche, Muzyka, Śpiew, i orszak bachiczny tańczący wokół pomnika Terpsychory. Po raz pierwszy kurtyna poszybowała w górę 10 kwietnia 1894 roku. Od 2018 roku Teatr posiada drugą ozdobną kurtynę opartą na szkicu Stanisława Wyspiańskiego pt. „Z moich fantazyj” a wykonaną przez malarza Tadeusza Bystrzaka. Obok sceny mieści się zabytkowa garderoba Ludwika Solskiego, gdzie zobaczyć można rysunki i autografy artystów z XIX i XX wieku. 

O wyjątkowej randze krakowskiej sceny zadecydował Stanisław Wyspiański. Ten najwybitniejszy polski artysta przełomu stuleci, poeta i malarz, genialny inscenizator obdarzony wizjonerską wyobraźnią, wystawił w Teatrze Miejskim większość swych dzieł. Legendarna prapremiera Wesela 16 marca 1901 roku – to jedno z najważniejszych wydarzeń w całej historii polskiej kultury. Jako inscenizator Wyspiański łączył dwa najważniejsze nurty ówczesnego krakowskiego teatru – fascynację nową sztuką oraz silne, choć niepozbawione krytycyzmu zainteresowanie literaturą romantyczną. W 1901 roku jako pierwszy, wystawił wszystkie części Dziadów A. Mickiewicza. Była to jedna z historycznych prapremier wielkiego repertuaru romantycznego w Teatrze Miejskim.

W dwudziestoleciu międzywojennym teatr sprzyjał nie tylko klasyce, lecz również awangardzie – prowokacyjne performanse organizowali futuryści, a w 1921 roku „Tumorem Mózgowiczem” zadebiutował słynny malarz i dramatopisarz Witkacy. 

Teatrem kierowali wybitni dyrektorzy, między innymi Tadeusz Pawlikowski, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa, Karol Frycz.
Spektakle tworzyli tutaj znakomici artyści, reżyserzy tacy jak: Wilam Horzyca, Kazimierz Dejmek (reżyserzy), Andrzej Pronaszko, Tadeusz Kantor (scenografowie), a na scenie występowali najwięksi polscy aktorzy: Helena Modrzejewska, Irena Solska, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa, Stefan Jaracz, Tadeusz Łomnicki, Gustaw Holoubek i wielu innych.

Teatr Słowackiego od zawsze sprzyja także młodym twórcom – tutaj realizowali swoje pierwsze spektakle reżyserzy zaliczani dziś do czołówki polskiego teatru: Krystian Lupa, Maja Kleczewska, Agnieszka Olsten, Agata Duda-Gracz, Paweł Miśkiewicz.

W latach 70, za dyrekcji Krystyny Skuszanki, w budynku dawnej elektrowni teatralnej (nazywanej Domem Machin) została otwarta mała scena Teatru – MINIATURA – gdzie debiutował między innymi wybitny reżyser Krystian Lupa. 

Działający od 2012 roku Małopolski Ogród Sztuki jest miejscem otwartym dla twórców poszukujących nowego języka teatralnego i nowych form relacji z publicznością. To najbardziej eksperymentalna przestrzeń Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Tutaj widz może zerwać ze swoimi przyzwyczajeniami i spróbować odnaleźć się w sytuacji wymagającej interakcji z twórcami. Artyści, działając na styku wielu sztuk, szukają inspiracji w różnych obszarach artystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki oraz elementów wizualnych. MOS łączy dźwięk, teatr, sztukę instalacji i multimediów. Staje się nie tylko miejscem rozwoju artystów poszukujących nowego języka dla sztuk performatywnych, ale również miejscem działań impresaryjnych oraz współpracy z wieloma krakowskimi inicjatywami kulturalnymi.

Z Teatrem Słowackiego związany jest także Dom Rzemiosł Teatralnych, zlokalizowany dwie ulice dalej, w odnowionym magazynie środków inscenizacyjnych przy ulicy Radziwiłłowskiej. Obiekt jest wpisany do Rejestru Zabytków i mieści magazyn kostiumów, salę prób oraz pracownie krawieckie.

Aktualny program Teatru można znaleźć na stronie https://teatrwkrakowie.pl/repertuar

 


Obiekty na trasie