Jaskinie

Widok na jaskinię z zielonymi drzewami w tle i błękitnym niebem
Jednym z niewątpliwych naturalnych skarbów ziem Małopolski są jaskinie – tajemnicze, puste przestrzenie w skałach, które mogą być eksplorowane przez człowieka. Warto o nich przypomnieć choćby ze względu na trwający Międzynarodowy Rok Jaskiń i Krasu ogłoszony przez Międzynarodową Unię Speleologiczną.

Powstanie jaskiń wiąże się głównie z procesem krasowienia. Podlegają mu przede wszystkim skały złożone z węglanu wapnia. W istniejące szczeliny wnika woda zawierająca dwutlenek węgla. Wraz upływem czasu ulegają one poszerzeniu, tworząc system komór i korytarzy. Proces rozpuszczania skał jest długotrwały i trwa nawet miliony lat. Odwrotna reakcja zachodzi, gdy roztwór krążący w takich szczelinach jest nasycony; wtedy bowiem wytrąca się z niego rozpuszczony wcześniej węglan wapnia, co prowadzi do powstania w jaskiniach szaty naciekowej. 

 

W Małopolsce odkryto kilka tysięcy jaskiń, jednak długość większości z nich nie przekracza 100 m, a tylko kilka z nich jest przystosowanych do obsługi ruchu turystycznego – wyposażono je w sztuczne oświetlenie i specjalnie przygotowano trasę. Można się z nimi zetknąć na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej oraz w Tatrach, pokazują one czym dysponuje świat jaskiń – świat, który dostępny jest jedynie po odpowiednim przygotowaniu.

Jedną z ciekawszych jaskiń w Małopolsce jest Jaskinia Nietoperzowa znajdująca się w grupie skał górnej części Doliny Będkowskiej, a nazwę swą wywodzi od nietoperzy, które jeszcze do niedawna w ogromnej ilości zimowały w jej wnętrzu. Inną jaskinią, którą warto zwiedzić jest popularna Jaskinia Łokietka, będąca największą jaskinią znajdującą się na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Całkowita długość jej korytarzy wynosi 320 m. Warto również zwiedzić Jaskinię Mroźną, Jaskinię Mylną, czy Jaskinię Obłazkową. Na jaskinie można również natrafić w mieście - Kraków może pochwalić się Smoczą Jamą, która jest niczym innym jak jaskinią w jurajskich skałach. Drugą ciekawą jaskinią Krakowa jest Jaskinia Twardowskiego - duża ogólnodostępna jaskinia na obszarze Skałek Twardowskiego w Dzielnicy Dębniki.

Mieszkańcami jaskiń są zazwyczaj nietoperze. Żeby nie zakłócać im zimowego snu i nie wybudzać z hibernacji, część jaskiń zamknięta jest aż do wiosny, tak jak na przykład Jaskinia Ciemna w Ojcowskim Parku Narodowym, którą upodobały sobie podkowce małe. W jaskiniach żyje również najbardziej jadowity pająk spośród gatunków żyjących w Polsce - sieciarz jaskiniowy. Spotkanie z nim nie grozi jednak śmiercią, co najwyżej opuchlizną w miejscu ukąszenia.